ذكر بلاد عراق « 1 » هيت شهرى است بر كنار فرات از نواحى بغداد ، بالاى انبار . و در آنجا زراعت و نخلستان بسيار ، و كنار بيابان است و يك حد زمين عراق به آن منتهى مىشود . جانب شمالى آن بلاد جزيره است و غربى آن بر عرب « 2 » ؛ و در اقليم ثالث واقع است و گويند اين را هيت از براى آن خوانند كه در زمين غور است . بعضى گويند بانى او هيت نام داشت از احفاد مالك بن دعر . « 3 » و قبر عبد اللّه بن مبارك رضى اللّه عنه « 4 » در هيت است . حلّه شهرى است بر غربى فرات ، ميان بغداد و كوفه . و اين حلّه از شهرهاى جديد است . او را « 5 » سيف الدّوله صدقه بن منصور بن على بن مزيد « 6 » الاسدى بنا نهاد به وقتى كه سلطان ملكشاه [ وفات كرد صدقه و اياز با يكديگر متّفق شده « 7 » [ [ با خليفه و فرزندان ملكشاه ياغى شدند ] ] « 8 » و ميان فرزندان ملكشاه ] « 9 » ، بر كيارق و محمود و محمّد متواتر حرب و قتل بود و به دست خليفه دفع « 10 » ايشان ميّسر نمىشد . صدقه به قوّت شد ، بدين موضع كه حالا حلّه است آمد - و آن بيشه‌اى بود - آنجا ساكن شده « 11 » عمارت شهر حلّه بنياد نهاد . بازرگانان از اطراف بدانجا رغبت نمودند و به اندك زمانى معمورى تمام در آن موضع پيدا شد . گويند در اوايل خمس و تسعين و اربعمائة بنياد آن نهاده است . بعد از

--> ( 1 ) مل : ذكر بلاء عراق و نواحى . ( 2 ) با ، مل : غرب . ( 3 ) همه نسخه‌ها : دغر . تصحيح از طبرى 1 / 335 . ( 4 ) جملهء دعائيه راگ ، مل ندارند . ( 5 ) با ، گ ، مل : آن را . ( 6 ) مل : مؤيد . ( 7 ) گ ، مل : شدند . ( 8 ) اين عبارت را گ ، مل ندارند . ( 9 ) اين عبارت را با ندارد . ( 10 ) همه نسخه‌ها جز اساس : فتح . ( 11 ) همه نسخه‌ها جز اساس : شد و .